Autorami publikacji są: dr hab. Natalia Kurhaluk, prof. UP, dr hab. Piotr Kamiński, prof. UMK, prof. Pavlo Khoyetskyy, dr hab. Tomasz Hetmański, prof. UP, dr Agnieszka Włodarkiewicz, dr Ievgenii Aksonov oraz dr hab. Halina Tkaczenko, prof. UP.

Badania realizowane były w ramach 20. Ukraińskiej Ekspedycji Antarktycznej (2018-2019) i obejmowały systematyczny monitoring kolonii mewy dominikańskiej (Larus dominicanus) na obszarze Antarktydy. Prace terenowe prowadzono na półwyspie antarktycznym, w tym na Wyspach Argentyńskich (ponad 80% próbek), a także na wyspach Barchans, Moot, Cruls oraz Petermann.

Antarktyda jest kontynentem o bardzo niskim skażeniu środowiska, najczystszym na planecie. Jednocześnie jest bardzo słabo zasiedlony przez organizmy żywe, które można wykorzystać do badań bioindykacyjnych. Gatunkami badanymi były mewa dalmatyńska oraz jej ofiary – ślimaki z gatunku Nacella concinna. Oba gatunki są ze sobą silnie powiązane.

Wykazano, że skład pierwiastkowy muszli ślimaka antarktycznego odzwierciedla zarówno cechy biologiczne organizmów, takie jak wielkość i wiek osobników, jak również lokalne warunki środowiskowe związane z położeniem geograficznym. W ramach badań oznaczono stężenia pierwiastków, w tym wapnia, magnezu, fosforu, żelaza, cynku, miedzi, niklu i in. Uzyskane wyniki pokazały, że wypluwki mew stanowią unikalne źródło informacji o przepływie składników odżywczych pomiędzy ekosystemami morskimi i lądowymi. Dzięki temu możliwe jest śledzenie procesów biogeochemicznych zachodzących w jednym z najbardziej wymagających środowisk na Ziemi.

Szczególnie istotnym osiągnięciem jest zaproponowanie nowej, nieinwazyjnej metody monitorowania zmian środowiskowych w Antarktydzie. Wykorzystanie wypluwek ptaków morskich pozwala na pozyskiwanie materiału badawczego bez ingerencji w populacje chronionych organizmów, a jednocześnie umożliwia ocenę zróżnicowania ekologicznego i geochemicznego badanych obszarów.

Autorzy podkreślają, że mewy pełnią ważną rolę w transporcie pierwiastków pomiędzy środowiskiem morskim a lądowym, a ich wypluwki mogą stanowić cenne archiwum informacji o funkcjonowaniu ekosystemów polarnych. Wyniki badań przyczyniają się do lepszego zrozumienia procesów kształtujących odporność i stabilność ekosystemów Antarktydy w warunkach postępujących zmian klimatycznych.

Publikacja stanowi kolejny przykład aktywnego udziału naukowców Instytutu Biologii Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku w międzynarodowych badaniach nad funkcjonowaniem ekosystemów polarnych oraz potwierdza wysoką jakość prowadzonych w Instytucie Biologii badań z zakresu ekologii, biochemii i ochrony środowiska.

Kurhaluk, N., Kamiński, P., Khoyetskyy, P., Hetmański, T., Włodarkiewicz, A., Aksonov, I., & Tkaczenko, H. (2026). Elemental patterns in Antarctic limpet shells indicate size and geographic differences based on gull pellet assemblages. Scientific Reports, 16(1), 16427. https://doi.org/10.1038/s41598-026-42536-6.

+++