|
Obszary
badawcze: Taksonomia, ultrastruktura i specyficzność żywicielska
Microsporidia, Myxozoa i innych pasożytów żywicieli wodnych.
Parazytologiczne konsekwencje inwazji biologicznych. Ocena wpływu
gatunków obcych na stan zdrowia bezkręgowców wodnych, jako składników
podstawowych bazy pokarmowej ryb. Pasożyty i inne symbionty ryb i
bezkręgowców wodnych.
Przebieg kariery naukowej:
Zajmowane
stanowiska/funkcje:
młodszy a potem starszy pracownik naukowy Instytutu Hydrobiologii
Państwowej Akademii Nauk Ukrainy, Kijów (1983 – 2003); starszy
pracownik naukowy Instytutu Zoologii Państwowej Akademii Nauk Ukrainy,
Kijów (2003 – 2006); adiunkt (1995 – 1996), profesor (2009 – 2022)
Instytutu Parazytologii im. Witolda Stefańskiego, Polska Akademia Nauk,
Warszawa; profesor uczelniany, Uniwersytet Pomorski w Słupsku (2010 –
do dziś).
Dydaktyka:
Koordynator grup zajęć z przedmiotów Parazytologia i Podstawy
Parazytologii. Prowadzenie przedmiotów na kierunkach Biologia, Ochrona
Środowiska: Podstawy Parazytologii, Parazytologia, Ekologia człowieka,
Ekologia ewolucyjna, Zoologia, Seminarium Dyplomowe, Praktyki Terenowe,
Pracownie dyplomowe i magisterskie.
Tematy
realizowanych prac dyplomowych:
- Gregaryny u kiełży na terenach północno-wschodniej Polski
(praca magisterska, 2012);
- Zanieczyszczenie gleby jajami pasożytów u dwóch lęborskich
parkach (paca magisterska, 2013);
- Skorupiaki obunogie, występujące na dwóch stanowiskach
Pomorza Środkowego i ich pasożyty (praca magisterska, 2014);
- Ocena zarażenia śledzi larwami Anisakis w wybranych
punktach sprzedaży ryb w Koszalinie (praca magisterska, 2015);
- Rola zbiorników wodnych Pomorza Środkowego w
rozprzestrzenianiu się pasożytów zwierząt domowych (2015);
- Ryby Pomorza Środkowego, jako źródło parazytoz człowieka
(2015);
- Inwazyjne gatunki wodnych bezkręgowców, występujących na
Pomorzu i ich pasożyty (2015);
- Rola gleby Pomorza w rozprzestrzenianiu się pasożytów
człowieka (2015);
- Inwazyjne gatunki ryb występujących na Pomorzu i ich
pasożyty (2015);
- Nicienie z rodziny Anisakidae, występujące w śledziach
(praca magisterska, 2017);
- Charakterystyka mikropasożytów występujących u kiełża
zdrojowego (Gammarus pulex) w okolicach Słupska (praca magisterska,
2017);
- Gatunki chronione ryb, występujących na Pomorzu Środkowym i
ich pasożyty (2018);
- Dynamika występowania Demodex sp. w Lęborku i okolicach w
latach 2016 – 2019 (praca magisterska, 2020);
- Skorupiaki obce w wodach Pomorza (2022);
- Inwazyjne skorupiaki w polskich i białoruskich wodach
śródlądowych (2022);
- Symbiofauna inwazyjnych skorupiaków z rodzaju
Dikerogammarus, występujących na Pomorzu (2023);
- Dziesięcionogi Pomorza i ich pasożyty (2023);
- Symbiofauna inwazyjnego kiełża Gammarus tigrinus w wodach
Pomorza (2023);
- Symbiofauna natywnych skorupiaków z rodzaju Gammarus,
występujących na Pomorzu (2023).
Udział
w komitetach, radach i redakcjach naukowych:
- Członek Komisji weryfikacyjnej z oceny działalności
Instytutu Zoologii Państwowej Akademii Nauk Ukrainy, powołaną przez
Państwową Akademią Nauk Ukrainy. Ekspert zagraniczny, 2019.
- Członek Rady Redakcyjnej czasopisma Journal of Coastal Life
Medicine;
- Honorowy członek zespołu redakcyjnego czasopisma Acta
Scientific Microbiology;
- Redaktor naczelny czasopisma International Journal of
Aquaculture and Fishery Sciences;
- Członek Rady Redakcyjnej czasopisma Ukrainian Journal of
Natural Sciences (od 2022 r.).
Projekty badawcze: 10 projektów badawczych, w tym:
- Mikrosporydia i inne pasożytnicze pierwotniaki bezkręgowców
z wybranych zbiorników wodnych. Nr. N 2/M1884-97, projekt, finansowany
przez Ministerstwo do Spraw Nauki i Technologii Ukrainy: 1997,
kierownik projektu;
- Joint U.S. and Eastern European Research on Control of
Biofouling by Dreissena Spp. (Zebra Mussels). NSF Nr. 9513169, 1995 –
1996, wykonawca;
- Histological Analysis of European Zebra Mussels for
Parasites. U.S. Army Corps of Engineers, 1996 – 1997, wykonawca;
- Histological Analysis of North American Zebra Mussels for
Parasites. U.S. Army Corps of Engineers, 1997 – 1998, wykonawca;
- Evaluating the effect of an invasive species on local
mullet communities in the Mediterranean: A parasite community approach.
INTAS project Nr. 5998, 2004 – 2007, kierownik grupy badawczej;
- Obce i rodzime gatunki kiełży (Gammaroidea, Amphipoda) jako
żywiciele organizmów pasożytniczych. Projekt finansowany przez
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr. 2 PO4F 030 28, 2005 –
2008, Kierownik projektu;
- Zbiorniki wodne jako źródło mikrosporydioz żywicieli
wodnych i lądowych. Projekt, finansowany przez Ministerstwo Nauki i
Technologii Nr 2 P04C 13829, 2005 – 2007, Główny wykonawca;
- Rozprzestrzenianie się pasożytów kiełży (Gammaroidea,
Amphipoda) oraz ich żywicieli wzdłuż centralnego korytarza migracji
gatunków pontokaspijskich hydrobiontów. Projekt Międzynarodowy,
finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr N N304
081535. 2008 – 2011, Kierownik projektu;
- Ko-filogeografia inwazyjnego kiełża Dikerogammarus villosus
i jego wewnątrzkomórkowego pasożyta Cucumispora dikerogammari. Projekt,
finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr NN304
350139, 2010 – 2013. Wykonawca;
- Rola pontokaspijskich babkowatych (Gobiidae) w
rozprzestrzenianiu się pasożytów na tereny Polski wzdłuż centralnego
korytarza inwazyjnego. Projekt międzynarodowy finansowany przez
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr NN30409239), 2010 – 2013,
Kierownik projektu.
Staże:
- University de Montpellier, Francja, 1996;
- USA, Cambridge Field Research Laboratory, New York State
Museum of Natural History, 1996;
- USA, Cambridge Field Research Laboratory, New York State
Museum of Natural History, 1998;
- Cavanilles Institute of Biodiversity and Evolutionary
Biology, Walencja, Hiszpania, 2004.
Wybrane publikacje:
Artykuły naukowe
-
Ovcharenko, M.O., Bacela, K.,
Wilkinson, T., Ironside, J.E., Rigaud, T., & Wattier, R.A.
(2010). Cucumispora dikerogammari n. gen. (Fungi: Microsporidia)
infecting the invasive amphipod Dikerogammarus villosus: a potential
emerging disease in European rivers. Parasitology, 137(2), 191–204.
https://doi.org/10.1017/S0031182009991119.
- Ovcharenko, M. (2015).
Microparasites of worldwide mullets. Annals of Parasitology, 61(4),
229–239. https://doi.org/10.17420/ap6104.12.
- Bacela-Spychalska, K.,
Wróblewski, P., Mamos, T., Grabowski, M., Rigaud, T., Wattier, R.,
Rewicz, T., Konopacka, A., Ovcharenko,
M. (2018). Europe-wide reassessment of Dictyocoela
(Microsporidia) infecting native and invasive amphipods (Crustacea):
molecular versus ultrastructural traits. Scientific reports, 8(1), 8945.
https://doi.org/10.1038/s41598-018-26879-3.
- Bojko, J., Ovcharenko,
M. (2019). Pathogens and other symbionts of the Amphipoda:
taxonomic
diversity and pathological significance. Diseases of Aquatic Organisms,
136(1), 3–36. https://doi.org/10.3354/dao03321.
- Ovcharenko, M., Wróblewski, P.,
Grochowski, W., Mierzejewska, K., & Sarabeev, V. (2022). A new
microsporidian parasite, Microsporidium theragrae n. sp., infecting
Alaska pollock Gadus chalcogrammus (Teleostei: Gadidae). Parasitology
Research, 121(8), 2337–2346. https://doi.org/10.1007/s00436-022-07579-4.
- Sarabeev, V., Balbuena, J. A.,
Jarosiewicz, A., Voronova, N., Sueiro, R. A., Leiro, J. M., Ovcharenko, M. (2023). Disentangling
the determinants of symbiotic
species richness in native and invasive gammarids (Crustacea,
Amphipoda) of the Baltic region. International Journal for
Parasitology, 53(5-6), 305–316
https://doi.org/10.1016/j.ijpara.2023.02.006
Monografie, rozdziały w
monografiach:
- Gubanov, V.V., Ovcharenko, N.A. (1998). Parasites.
In: Y.P. Zaitsev, & B.G. Alexandrov (eds.) Black Sea Biological
Diversity: Ukraine. Black Sea Environmental Series. UN Publications:
New York, Vol. 7, 64-69. ISBN 92-1-126098-1.
- Ovcharenko, M. (2019). Mikrosporydia
– arcydzieło ewolucji. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w
Słupsku, Słupsk. ISBN 978-83-7467-322-8.
- Kovalchuk, A., Ovcharenko, M., Parchuk, G.,
Bilokon, V., Homik, A., Nizovska, L., Bren, N., Duhovna, E., Kovalchuk,
N. (2019). The structure and the functional characteristics of
plankton, benthos and periphyton of the reservoirs and watercourses of
the basin of the upper Tisza in Ukraine. Ton Duc Thang University, Ho
Chi Minh City, Vietnam, Lira Publisher, Uzhgorod, 167 p. ISBN
978-617-596-294-7. (In Russian).
- Ovcharenko, M. (2020).
Mikrosporydia: enigmatyczne patogeny wewnątrzkomórkowe występujące w
Polsce. W: Najnowsze doniesienia zakresu mikrobiologii i biologii
molekularnej. Red. A. Danilewska, I. Mołdoch-Mendon. Wydawnictwo
Naukowe TYGIEL, Lublin, 87–106. ISBN: 978-83-66489-15-8/2021.
- Ovcharenko, M. (2021). Pasożyty
gatunków obcych ryb z rodziny babkowatych (Gobiidae) występujących w
Polsce. W: Biotyczne i abiotyczne zasoby Pomorza Środkowego: wpływ
antropopresji na funkcjonowanie ekosystemów. Red. nauk. H. Tkachenko,
A. Jarosiewicz, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku,
Słupsk, 57–74. ISBN 978-83-7467-363-1.
Udział w konferencjach
naukowych: Ponad 70 doniesień na Konferencjach krajowych i
międzynarodowych.
Inne
osiągniecia/informacje: jestem autorem i współautorem ponad 150
publikacji cytowanych ponad 600 razy; promotorem 2 prac doktorskich,
recenzentem 6 rozpraw doktorskich, promotorem 4 staży naukowych. Od lat
2000 prowadzę badania pasożytów ryb i wodnych bezkręgowców na poziomie
mikroskopii elektronowej z wprowadzeniem metod
biologii molekularnej. Jestem odkrywcą czternastu nowych gatunków
mikropasożytów i nowego rodzaju. Obecnie pracuję nad poznaniem
parazytologicznych konsekwencji biologicznych inwazji hydrobiontów. W
badaniach koncentruję się przede wszystkim na zrozumieniu roli
mikropasożytów w kolonizacji zasobów wodnych przez gatunki obce.
|
